Više od 30 osoba koje su osuđene i optužene za ratne zločine pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) i Međunarodnim mehanizmom za krivične sudove (MMKS) za ratne zločine počinjene u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Kosovu a protiv kojih su formirani predmeti preminulo je tokom i nakon izdržavanja kazne, dok su neke umrle prije početka samog sudskog postupka. Ratko Mladić preminuo je pet godina nakon konačne presude.

Bivši komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srspke (VRS) Ratko Mladić je 23. po redu osuđenik za ratne zločine u BiH, Hrvatskoj i na Kosovu koji je preminuo. Mladić, osuđen za genocid nad Bošnjacima i druge zločine u BiH, preminuo je u Haagu 27. augusta. MMKS je pokrenuo, prema Statutu i Pravilniku o pritvoru, standardnu punu istragu o okolnostima njegove smrti tokom hospitalizacije u Haagu, piše Detektor.

Njegova Odbrana je proteklih godina u nekoliko navrata tražila njegovo prijevremeno puštanje na slobodu radi liječenja, ali su svi zahtjevi odbijeni. U jednom od posljednjih zahtjeva koje je odbila predsjednica MMKS-a Graciela Gatti Santana navodi se medicinski izvještaj u kojem su ljekari naveli da se “Mladićevo opće stanje brzo pogoršava” i da je “sada ušao u završnu fazu života” te da bi ”smrt mogla nastupiti u bilo kojem trenutku”.

- Uzimajući u obzir posebne interese povezane s Mladićevom doživotnom kaznom, ne smatram da pravilno provođenje krivičnog pravosuđa zahtijeva humanitarnu mjeru puštanja na slobodu. Naprotiv, Mladićevo ljudsko dostojanstvo, na koje svako ima pravo, u trenutnim okolnostima u potpunosti je poštovano - zaključila je u rješenju predsjednica MMKS-a.

Osim branilaca i članova porodice, na Mladićevom prijevremenom puštanju na slobodu su insistirali i srbijanski političari, što su preživjeli i udruženja žrtava ocijenili provokacijom.

Pored Mladića, još nekoliko oficira VRS-a koji su osuđeni za genocid i druge zločine počinjene u julu 1995. u Srebrenici preminulo je nakon što su im izrečene presude, a neki su u Pritvorskoj jedinici u Haagu čekali upućivanje na izdržavanje kazne. Tako su, nakon pravosnažnih presuda kojima su osuđeni na doživotni zatvor zbog genocida, preminuli Zdravko Tolimir, bivši pomoćnik komandanta za obavještajno-bezbjedonosne poslove Glavnog štaba VRS-a, i Ljubiša Beara, nekadašnji oficir u Glavnom štabu VRS-a, kao i Drago Nikolić, načelnik bezbjednosti u Zvorničkoj brigadi VRS-a, koji je osuđen na 35 godina zatvora.

Nekadašnji oficir u Glavnom štabu VRS-a Milan Gvero je osuđen na pet godina zatvora u jednom od najvećih predmeta za Srebrenicu, i nakon prvostepene presude je preminuo, ali mu je Vijeće kasnije kaznu potvrdilo. Sa Gverom su, između ostalih, u predmetu osuđeni Beara i Nikolić.

Nakon pravosnažnih presuda za zločine počinjene u više bosanskohercegovačkih opština i gradova nad bošnjačkim i hrvatskim civilnim stanovništvom, preminuli su Momčilo Krajišnik, bivši predsjednik Skupštine Republike Srpske, i Radoslav Brđanin, nekadašnji politički lider Autonomne regije Krajina (ARK). Krajišnik je u konačnici osuđen na 20 godina, a Brđanin na 30 godina zatvora.

Nakon puštanju na slobodu preminuo je Dragan Nikolić zvani Jenki, bivši komandant logora “Sušica” u Vlasenici, koji je priznao zločine u ovom gradu i osuđen na 20 godina zatvora. Preminuo je nakon presude kojom je osuđen na deset godina zatvora i Miroslav Deronjić, predsjednik bratunačkog Kriznog štaba, koji je sporazumno priznao zločine na području ove opštine, kao i Dragan Zelenović zvani Zelja, osuđen na 15 godina za zločine na području Foče. Tokom postupka je preminuo bivši oficir VRS-a Momir Talić, kao i Milan Kovačević, bivši član prijedorskog Kriznog štaba i Ratnog predsjedništva.

Na privremenoj slobodi je umro Đorđe Đukić, član Glavnog štaba VRS-a kojem je na teret bio stavljen zločin u Sarajevu.

Najviše pažnje je ranije privukla smrt Slobodana Praljka, bivšeg komandanta Glavnog štaba Hrvatskog vijeća obrane (HVO), tokom izricanja drugostepene presude, kojom mu je potvrđeno 20 godina zatvora za zločine nad Bošnjacima u više opština u BiH. Praljak je tada, stojeći, uzviknuo da ne priznaje presudu i da nije ratni zločinac, a potom je nešto popio iz male čaše. U zbrci koja je nastala, čule su se riječi Praljkove zastupnice Nataše Fauveau-Ivanović da on “kaže da je popio otrov”. Ubrzo je preminuo.

Od bivšeg rukovodnog kadra i pripadnika HVO-a koji su osuđeni zbog zločina nad Bošnjacima, preminuo je Mladen Naletilić zvani Tuta, osnivač i komandant “Kažnjeničke bojne” koji je osuđen na 20 godina zatvora, kao i Drago Josipović, koji je na 12 godina zatvora osuđen zbog zločina u Ahmićima kod Viteza.

Tokom suđenja je preminuo i Slobodan Milošević, nekadašnji predsjednik Srbije i Savezne Republike Jugoslavije optužen za zločine u BiH, Hrvatskoj i Kosovu. Početak suđenja nije dočekao Željko Ražnatović zvani Arkan, vođa paravojne jedinice Srpska dobrovoljačka garda koji je bio optužen za zločine u Sanskom Mostu, jer je ubijen u Beogradu.

Preminuli su Rasim Delić, nekadašnji komandant Glavnog štaba Armije Bosne i Hercegovine (ABiH) koji je osuđen na tri godine zatvora, Enver Hadžihasanović, bivši komandant Trećeg korpusa ABiH koji je osuđen na tri i po godine zatvora, te Zdravko Mucić zvani Pavo, bivši komandant logora “Čelebići” kod Konjica koji je osuđen na devet godina. Među preminulima je i bivši komandant Trećeg korpusa ABiH Mehmed Alagić.

Prije, tokom i nakon sudskih postupaka preminulo je više optuženih i osuđenih za ratne zločine počinjene u Hrvatskoj. Među njima su bivši oficiri Jugoslovenske narodne armije (JNA) Miodrag Jokić i Pavle Strugar, koji su osuđeni za zločine u Dubrovniku, te nekadašnji predsjednik Opštine Vukovar Slavko Dokmanović i oficir JNA Mile Mrkšić, koji je također osuđen za zločine u Vukovaru. Tokom suđenja su preminuli bivši rukovodici Republike Srpske Krajine Milan Babić i Goran Hadžić. Prije početka postupka preminuo je načelnik Glavnog štaba Hrvatske vojske (HV) Janko Bobetko.

Nakon što su osuđeni za zločine na Kosovu, preminuli su bivši oficiri Jugoslovenske vojske Nebojša Pavković i Dragoljub Ojdanić, ali i nekadašnji pripadnik Oslobodilačke vojske Kosova Haradin Bala.

Nekoliko osumnjičenih osoba za ratne zločine je ubijeno nakon rata u Bosni i Hercegovini u pokušaju mirovnih snaga Ujedinjenih nacija da ih uhapse, među kojima je bilo i optuženih, ali se predmeti protiv njih ne mogu naći na stranici MKSJ-a.

(Detektor.ba/DEPO PORTAL/au)