O Jugoslaviji se i danas govori iz potpuno različitih perspektiva. Dok je jedni pamte kao državu u kojoj se živelo sigurnije i bezbrižnije, drugi je posmatraju kao vještačku tvorevinu u kojoj su decenijama zajedno držani narodi između kojih su postojale velike razlike.

Međutim, granice te države mogle su, barem prema određenim istorijskim tumačenjima i političkim idejama tog vremena, da izgledaju sasvim drugačije.

Istoričarka Sabrina Ramet govorila je 2015. godine o zamisli stvaranja šire, integralne Jugoslavije. Prema njenim navodima, takva država mogla je da obuhvati i područja izvan granica tadašnje Jugoslavije, piše Nova.rs.

U tim planovima i idejama pominjali su se Grčka, Trakija, Albanija i Bugarska, ali i deo austrijske Koruške, kao i čitava italijanska oblast Furlanija Julijska krajina.

Takve teritorijalne zamisli, međutim, nisu nastale tek sa Titom i socijalističkom Jugoslavijom.

Ideje o znatno većoj Jugoslaviji postojale su i ranije

Pristalice jugoslovenskog iredentizma postojale su među monarhistima i republikancima još prije stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine.

Sabrina Ramet pozivala se i na izjavu političara Svetozara Pribićevića prema kojoj bi Jugoslavija trebalo da se prostire „od Soče do Soluna“.

Posebno neobično iz današnje perspektive djeluje ideja prema kojoj bi se u takvoj državi našle i Bugarska i Albanija.

Ipak, ni ta zamisao nije bila potpuno bez političke podrške.

Bugarski politički pokret Zveno svojevremeno je podržavao ideju povezivanja Bugarske sa zajedničkom državom Južnih Slovena. Zveno je učestvovao u državnom udaru u Bugarskoj 1934. godine, a njegove pristalice zalagale su se za približavanje Francuskoj i uključivanje Bugarske u Jugoslaviju.

Tokom Drugog svjetskog rata čak je i britanska vlada podržavala ideju stvaranja veće Jugoslavije, kao odgovor na pristupanje Bugarske Silama Osovine.

Tito je poslije rata otvoreno govorio o Koruškoj

Teritorijalne ambicije nisu nestale završetkom Drugog svjetskog rata. Tito je nakon rata isticao jugoslovenske pretenzije prema Trstu i Koruškoj, uključujući austrijsku Korušku.

- Oslobodili smo Korušku, ali su međunarodni uslovi bili takvi da smo je morali privremeno napustiti. Koruška je naša i mi ćemo se za nju boriti - govorio je Tito, prema navodima iz originalnog teksta.

Pitanje granica tadašnje Jugoslavije bilo je povezano sa mnogo širim političkim odnosima koji su se formirali neposredno nakon Drugog svjetskog rata.

Jedna od najzanimljivijih zamisli odnosila se upravo na Bugarsku.

Bledski sporazum otvorio je mogućnost mnogo većeg saveza

Posebno mjesto u pričama o potencijalnom proširenju Jugoslavije zauzima dogovor Josipa Broza Tita i bugarskog komunističkog lidera Georgija Dimitrova.

Bledski sporazum predstavljao je pokušaj približavanja Jugoslavije i Bugarske, a u različitim projekcijama buduće balkanske zajednice pojavila se i mogućnost integracije Bugarske sa jugoslovenskim zemljama.

Da su se takve političke zamisli ostvarile, karta Balkana danas bi izgledala drastično drugačije.

Nakon raspada Jugoslavije pojavila se i karta koja pokušava da prikaže kako bi takva proširena SFRJ mogla da izgleda da su različite ideje pripisivane Titu i tadašnjim političkim projektima zaista realizovane.

U jednoj verziji zamišljene države nalazile bi se Albanija, dijelovi Rumunije i Grčke, uključujući Solun. Druga verzija zasniva se na pretpostavci da bi približavanje Tita i Dimitrova završilo integracijom Bugarske u zajednicu jugoslovenskih zemalja.

Autor te karte otišao je i korak dalje, zamišljajući alternativni istorijski scenario u kojem bi komunistička revolucija u Grčkoj makar djelimično uspjela. Prema toj zamisli, određeni dijelovi Grčke odvojili bi se i priključili Jugoslaviji.

Sličan scenario primijenjen je i na Vlašku, nekadašnju kneževinu, a danas istorijsku oblast Rumunije.

Da se tako nešto zaista dogodilo, nastala bi država ogromnih razmjera.

Prema toj hipotetičkoj karti, takva Jugoslavija prostirala bi se od Celovca, odnosno Klagenfurta, pa gotovo sve do Istanbula.

Bila bi to Jugoslavija potpuno drugačija od one koja je zaista postojala, ne samo po veličini i broju stanovnika već i po političkom značaju koji bi potencijalno imala u Evropi.

Ipak, takve karte treba posmatrati kao prikaz različitih istorijskih ambicija, političkih projekata i alternativnih scenarija, a ne kao dokaz da je postojao jedan precizno definisan Titov plan prema kojem bi sve navedene teritorije nužno postale dio Jugoslavije.

(Nova.rs/DEPO PORTAL/ad)