Manje od pola godine nakon što su Sjedinjene Američke Države ukinule sankcije Miloradu Dodiku, članovima njegove porodice, saradnicima i kompanijama koje su vlasti SAD-a povezivale s njima, Dodik je pokrenuo pravni postupak zato što se našao na listi sankcionisanih osoba. U jednom od posljednjih poteza, advokat je podnio dopunu tužbe.

 

Kako se vidi u posljednjem unosu u američkom sudskom sistemu od 25. avgusta 2026. godine, tužioci tvrde da i dalje trpe štetu jer ih komercijalne baze podataka i dalje vode kao „bivša sankcionisana lica”, a banke odbijaju obnoviti saradnju i vratiti blokiranu imovinu.

 

Kako se vidi, traži se potpuno brisanje imena tužilaca iz baza američkog Ministarstva finansija, kao i da ta institucija službeno obavijesti privatne i komercijalne provajdere baza podataka o poništenju sankcija. Traži se isplata nominalne odštete od po 1 dolar za svakog pojedinačnog tužioca zbog, kako se navodi, povrede ustavnih prava.

 

Bivši predsjednik Republike Srpske i lider Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) je u aprilu 2026. godine sa još devet fizičkih lica, kao i jednom kompanijom registrovanom na Kipru, pokrenuo pred federalnim sudom na Floridi postupak protiv američkog Ministarstva finansija, OFAC-a, ministra finansija Scotta Bessenta i predsjednika Sjedinjenih Američkih Država.

 

Detektor donosi pregled šta se sve do sada zna o ovom slučaju.

 

Ko je podnio tužbu?

 

Prema federalnom sudskom registru, u predmetu “Dodik et al. v. United States Department of the Treasury et al., 1:26-cv-22587”, kao tužioci su navedeni Milorad Dodik, Igor Dodik, Nemanja Reljin, Radmila Bojanić, Pavle Ćorović, Danijel Dragičević, Marko Gujaničić, Dijana Milanović, Dalibor Panić i Goran Raković, kao i “SEE Media Research Ltd.” sa Kipra.

 

Ta kompanija je registrovana na Kipru 5. oktobra 2023. godine, a OFAC ju je 17. januara 2025. stavio na listu sankcija i u službenoj evidenciji povezao s Markom Gujaničićem, koji se navodi i kao jedan od fizičkih tužilaca u predmetu koji se vodi pred sudom u Americi.

 

Američko Ministarstvo finansija je u obrazloženju sankcija iz januara 2025. tvrdilo da su Igor Dodik i Gujaničić bili uključeni u osnivanje i operacije “SEE Media Researcha” i da je kompanija bila dio pokušaja uspostavljanja sistema mjerenja televizijske gledanosti koji bi odgovarao mreži povezanoj s Dodikom.

 

Igor Dodik je često kritikovao sankcije, a u posljednjoj izjavi od 25. avgusta 2026. godine, koju je prenio javni servis RTRS, rekao je da u novoj administraciji imaju sagovornike koji razumiju njihovu poziciju.

 

Ko je advokat?

 

Svih deset fizičkih lica i kompaniju zastupa Robert David Garson, advokat čija je američka firma “GS2 Law PLLC”, nekoliko mjeseci prije ukidanja sankcija, sa Vladom Republike Srpske početkom septembra 2025. godine ugovorila posao nazvan “Zastupanje u strategiji parničnog postupka i osporavanju OFAC sankcija”, vrijedan 100.000 dolara za prva dva mjeseca rada.

 

Garsonovu advokatsku firmu je, kako se vidi u dokumentaciji objavljenoj na američkom FARA registru, unajmila Vlada Republike Srpske i njegove usluge se finansiraju kroz entitetski budžet.

 

Kao institucija koja je nadležna za ugovor sa pomenutom firmom navedeno je Ministarstvo za evropske integracije i međunarodnu saradnju Republike Srpske, a kao zvaničnik s kojim registrant komunicira – ministar Zlatan Klokić.

 

Kako se vidi u dokumentaciji, “GS2 Law” treba pružati usmene i pisane pravne savjete u vezi s osporavanjem aktivnosti OFAC-a prema demokratski izabranim zvaničnicima, “uključujući, ali ne ograničavajući se” na Milorada Dodika i određene identifikovane pojedince, pred OFAC-om i američkim federalnim sudovima.

 

U dodatnom dijelu prijave Garson navodi i angažman prema State Departmentu u vezi s istim pitanjem, a još konkretniji je sam ugovor.

 

Pismo o angažovanju datirano je 30. jula 2025. i naslovljeno na ministra Zlatana Klokića.

 

U predmetu pisma stoji “Zastupanje u strategiji parničenja i osporavanju OFAC sankcija”, i “GS2 Law” navodi da ga je Republika Srpska angažovala za “početno savjetodavno djelovanje” za pravno zastupanje Republike Srpske i/ili određenih identifikovanih pojedinaca pred federalnim sudom i pred OFAC-om. Robert Garson određen je kao advokat koji će primarno voditi posao, a navedena je i cijena.

 

Garsonova redovna tarifa iznosi 1.000 dolara po satu, rad drugih advokata između 350 i 650 dolara, a za pripravnike 225 dolara. Za prvobitno definisani posao firma i Republika Srpska ipak su ugovorile fiksnu naknadu od “100.000 dolara za dva mjeseca rada”, ali ugovor ne završava tom cifrom.

 

Ako Republika Srpska zatraži rad izvan prvobitnog obima, firma će o dodatnim uslugama i naknadi razgovarati posebno, a moguće je i angažovanje drugih stručnjaka ili pravnih savjetnika uz prethodno odobrenje Republike Srpske, pri čemu njihove troškove snosi klijent.

 

Republika Srpska se obavezala i da unaprijed plaća odobrene troškove nastale u njeno ime, među kojima ugovor navodi putovanja, tržišna istraživanja, dobavljače podataka i druge usluge trećih strana.

 

Detektor je pitanja o ovom postupku uputio pisanim putem firmi “GS2 Law”, ali odgovor nije stigao do objave ovog teksta.

 

Ko je tužena strana?

 

Tužba je podnesena Okružnom sudu Sjedinjenih Američkih Država za Južni distrikt Floride 14. aprila 2026, gotovo pet i po mjeseci nakon što je OFAC 29. oktobra prethodne godine sa sankcijske liste uklonio Dodika i još 48 fizičkih i pravnih lica povezanih sa Republikom Srpskom.

 

Američko Ministarstvo finansija tada je sa liste izbrisalo Dodika, njegovog sina Igora i kćerku Goricu, niz zvaničnika Republike Srpske, njihovih saradnika i kompanija, među kojima su bili “Prointer”, “Sirius”, “Nimbus Innovations”, “Global Liberty” i kiparski “SEE Media Research”.

 

Kao zvanično tuženi su Ministarstvo finansija Sjedinjenih Američkih Država, ministar finansija Scott Bessent, Office of Foreign Assets Control (OFAC) i predsjednik Sjedinjenih Američkih Država.

 

Predsjednik je tužen u službenom svojstvu, pa postupak nije privatna tužba protiv Donalda Trumpa, već spor protiv institucija i zvaničnika američke izvršne vlasti.

 

Pomenuti predmet je zaveden prema članu 702 američkog Administrative Procedure Acta, zakona koji omogućava sudsko preispitivanje postupanja federalnih organa.

 

Šta je cilj tužbe?

 

Dodik je prvi put stavljen na američku sankcijsku listu još 2017, dok su nove sankcije protiv njega uvedene u januaru 2022. godine. Američko Ministarstvo finansija tada je navelo da su razlozi povezani s podrivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma, institucija Bosne i Hercegovine i korupcijom.

 

Kasnije su sankcije proširivane na članove njegove porodice, saradnike i kompanije. Igor i Gorica Dodik sankcionisani su u oktobru 2023, nakon čega je tokom 2024. i 2025. godine OFAC proširivao listu na osobe i firme koje je američko Ministarstvo finansija opisivalo kao dio Dodikove poslovne, političke ili finansijske mreže.

 

Advokati tužilaca sada pokušavaju osporiti upravo zakonitost takvih postupaka i procedura.

 

Prema do sada objavljenim detaljima tužbe, pravni tim tvrdi da odluke nisu prošle odgovarajuće procedure i dovodi u pitanje pravnu valjanost dijela dokumenata na kojima su sankcije zasnovane. Među argumentima koji su dospjeli u javnost jeste i tvrdnja o korištenju takozvanog “autopena”, automatskog sistema za stavljanje predsjedničkog potpisa na dokumente.

 

U dokumentaciji koju je Garsonova firma “GS2 Law” dostavila američkom Ministarstvu pravde prema Zakonu o registraciji stranih agenata – FARA, još u avgustu 2025. navedeno je da će aktivnosti firme uključivati pokušaj da se State Department podstakne na preispitivanje politike prema Dodiku, uz tvrdnju o navodnoj “nezakonitoj zloupotrebi autopena” prilikom proširivanja sankcija građanima Republike Srpske.

 

Šta se do sada desilo tokom postupka?

 

Tužba je tokom proljeća prošla prve proceduralne korake. Sudski docket pokazuje da su 15. aprila izdati pozivi Ministarstvu finansija, Bessentu, OFAC-u i predsjedniku SAD-a, kao i američkom državnom tužiocu i nadležnom federalnom tužilaštvu.

 

U maju je evidentirana dostava, a tadašnji sudija Rodolfo A. Ruiz II 18. maja je izdao nalog kojim je od tužilaca tražio da pravilno završe proceduru dostavljanja. Takođe, odredio je da tužena strana do 28. jula podnese objedinjeni odgovor.

 

Od strane američkih institucija stigao je zahtjev da tužba bude odbačena, a 25. avgusta 2026. je istekao rok za odgovor koji je dat američkom advokatu Garsonu, koji zastupa tužioce.

 

U međuvremenu je promijenjen i sudija. Predmet je 17. avgusta preraspoređen sa Rodolfa Ruiza II na Jeffreyja T. Kuntza, novoimenovanog federalnog sudiju kojeg je predsjednik SAD-a Donald Trump nominovao 14. aprila, upravo na dan kada je Garson podnio tužbu.

 

Kako se vidi u posljednjem unosu u američkoj sudskoj bazi od 25. avgusta, Garson je podnio ispravljenu i dopunjenu tužbu. U njoj se navodi i da, pored toga što su Dodik i ostali, koji su podnijeli tužbu, skinuti sa liste sankcija, oni i dalje trpe štetu.

 

Zbog toga se u dopunjenoj tužbi traži sudsko poništenje odluka o sankcionisanju i potpuno brisanje svih podataka i zapisa o tužiocima iz baza podataka OFAC-a.

 

Također se traži da američko Ministarstvo finansija obavijesti sve komercijalne baze za provjeru da su sankcije poništene, kako bi se uklonile oznake bivših sankcionisanih lica.

 

Između ostalog, traži se i trajna zabrana Vladi SAD-a da tužioce iz Republike Srpske ponovo stavi na listu sankcija pod istim osnovama, a traži se i odšteta od jednog dolara po tužiocu zbog, kako se navodi, kršenja ustavnih prava.

 

Šta kaže Zlatan Klokić?

 

Na direktno pitanje da li su sredstva doznačena za ovaj postupak, ministar Zlatan Klokić nije odgovorio potvrdno niti negativno.

 

- Republika Srpska ima potpisan veliki broj ugovora koji se tiču i zastupanja Republike Srpske pred američkom administracijom. I ono što je činjenica, da je unazad nekoliko godina umnogome promijenjena situacija Republike Srpske u SAD-u. Svakako, tome su doprinijeli i zvaničnici Republike Srpske, ali i naši konsultanti sa kojima imamo potpisane ugovore - rekao je Klokić na pitanje Detektora na konferenciji za novinare 25. avgusta 2026. godine.

 

Posebno napominje da ugovori nisu dostupni javnosti u Republici Srpskoj.

 

- Ti ugovori nose oznaku tajnosti ‘interno’ i oni nisu dostupni javnosti. No, međutim, s obzirom da je svaki od tih konsultanata u SAD-u obavezan da njihovoj agenciji FARA dostavlja te zvanične podatke, oni su javno dostupni u SAD-u. Dakle, aktivnosti se vode pod oznakom tajnosti ‘interno’ i to je sve što sada, u ovom momentu, mogu reći - kazao je Klokić.

 

Na pitanje zbog čega nisu obuhvaćeni svi koji su bili pod sankcijama Klokić je rekao da je to zavisilo od razloga zbog kojih su pojedinci bili na listi, ali nije objasnio ko je odlučio koje osobe će imati pravno zastupanje niti da li se budžetski ugovor sa Garsonom odnosi i na kiparsku firmu “SEE Media Research”.

 

Šta kažu iz opozicije i eksperti?

 

Bivši ministar inostranih poslova BiH, koji je na čelu opozicione Partije demokratskog progresa Republike Srpske, Igor Crnadak tužbu ocjenjuje nelogičnom i nepotrebnim rizikom jer je cilj da se ukinu sankcije već ostvaren.

 

- Poznajući njih, kako oni razmišljaju, mislim da pokušavaju da dobiju neku presudu na bazi koje bi kasnije tražili neku finansijsku nadoknadu, koja bi vjerovatno bila, taj zahtjev, u stotinama miliona - rekao je Crnadak za Detektor.

 

Takva mogućnost je za sada Crnatkova procjena jer u javno dostupnom federalnom docketu nema potvrde da se ovom tužbom traži odšteta, niti je predmet zaveden kao klasična odštetna parnica.

 

I politikologu Stefanu Blagiću nije jasna motivacija za nastavak pravnog sukoba.

 

- Meni se čini da je ovo potpuno nepotrebno kockanje, pogotovo sa najmoćnijom zemljom na svijetu. I zaista nije mi jasna motivacija zašto bi se to radilo u trenutku kada su sankcije podignute. Mogu razumjeti da su oni potpisali ugovor dok su sankcije još bile aktuelne, ali onda se valjda trebalo podnošenje tužbe zaustaviti - ocijenio je Blagić za Detektor.

 

Igor Crnadak vjeruje da će pravna pozicija američke administracije imati veliku težinu.

 

- Teško je prognozirati svaki put kad se nešto dešava na sudu, jer tu uvijek može biti iznenađenja, ali bi zaista bilo veoma čudno da, nakon ovako jasnog stava i Bijele kuće i State Departmenta da ovu tužbu Dodika i njegove ekipe treba odbaciti, sud uradi nešto drugačije. Bilo bi zaista iznenađenje - ocijenio je.

 

Crnadak tužbu vidi kao nastavak prakse u kojoj se institucionalni resursi, prema njegovoj ocjeni, koriste za uži krug ljudi.

 

Slično smatra i politikolog Stefan Blagić, uz napomenu da bi eventualno budžetsko finansiranje privatnih tužilaca zahtijevalo odgovor domaćih institucija.

 

- To je, prije svega, pitanje za pravosuđe u Republici Srpskoj, možda čak i na BiH nivou. To je pitanje za pravosuđe. Kada bi budžet Republike Srpske finansirao privatne tužbe, na šta bi to ličilo? A to se upravo dešava u ovom trenutku - poručio je Blagić.

 

Prema njegovim riječima, trebalo bi ispitati i učešće privatne kiparske firme u tužbi.

 

(Detektor.ba/DEPO PORTAL/au)